به گزارش خبرنگار اقتصادآنلاین، دور نخست سومین دوره جایزه نوآوری آزاده با تمرکز بر مفهوم تاب‌آوری برگزار شد. در این رویداد به جای رقابت بر سر رشد، جذب سرمایه و توسعه بازار، تجربه استارت‌آپ‌هایی روایت شد که در شرایط بحرانی تلاش کردند کسب‌وکار خود را زنده نگه دارند. در این دوره ۲۲۰ استارت‌آپ مورد ارزیابی قرار گرفتند و ۱۳ تیم منتخب، تجربه‌های خود از مواجهه با بحران و راهکار‌های ادامه فعالیت را ارائه کردند.

این رویداد برخلاف معیارهای مرسوم موفقیت در اکوسیستم استارت‌آپی، مانند رشد سریع، درآمدزایی یا جذب سرمایه، تمرکز خود را بر کسب‌وکارهایی گذاشت که توانسته‌اند در شرایط دشوار، مسیر فعالیت خود را حفظ کنند.

رویا کوهستانی، رئیس کمیته اجرایی جایزه نوآوری آزاده و مدیرعامل انجمن ملی زنان کارآفرین، با اشاره به پیشینه این جایزه گفت: این رویداد با هدف توانمندسازی زنان، به‌ویژه در حوزه کسب‌وکار‌های فناورانه و نوآورانه شکل گرفته و تلاش می‌کند مسیر حرفه‌ای و میراث آزاده داننده در حوزه کارآفرینی را ادامه دهد.

او با بیان اینکه جایزه نوآوری آزاده هر یک‌ونیم تا دو سال یک‌بار برگزار می‌شود، توضیح داد: ارتباط با تیم‌ها محدود به زمان برگزاری رویداد نیست و در فاصله بین دوره‌ها نیز وضعیت آنها بررسی می‌شود. به گفته او، تیم‌هایی که نیاز به مشاوره یا منتورینگ داشته باشند، این خدمات را به شکل رایگان دریافت می‌کنند.

وقتی تاب‌آوری جای یونیکورن‌ها را گرفت

مهرک محمودی، رئیس کمیته رسانه جایزه نوآوری آزاده و سردبیر ماهنامه پیوست، با اشاره به تغییر نگاه این دوره گفت: شرایط سال گذشته و بحران‌های متوالی باعث شد برگزارکنندگان به این نتیجه برسند که پیش از هر چیز باید خودشان مفهوم تاب‌آوری را تجربه کنند.

محمودی با اشاره به تغییر ادبیات موفقیت در اکوسیستم استارت‌آپی افزود: امروز دیگر فقط رشد سریع و تبدیل شدن به یونیکورن معیار موفقیت نیست؛ بلکه کسب‌وکار‌هایی که بتوانند در شرایط سخت دوام بیاورند، ارزش بیشتری پیدا کرده‌اند.

وی همچنین افزود: در بسیاری از کشور‌های خاورمیانه تاب‌آوری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است. به همین دلیل در این دوره، علاوه بر معرفی تیم‌های منتخب، هدف اصلی ایجاد فضایی برای انتقال تجربه و یادگیری از مسیر عبور از بحران بود.

تغییر معیار داوری؛ از رشد مالی تا قدرت تصمیم‌گیری در بحران

مریم خاوازی، رئیس شورای راهبردی جایزه نوآوری آزاده و بازرس انجمن صنفی زنان کارآفرین، با اشاره به شخصیت آزاده داننده، او را نماد اخلاق حرفه‌ای، نوآوری و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانست و گفت: این جایزه صرفاً یک رقابت نیست، بلکه ادامه مسیر و اندیشه‌ای است که آزاده داننده دنبال می‌کرد.

خاوازی با اشاره به تغییر رویکرد این دوره اظهار کرد: امسال تمرکز اصلی روی شاخص‌هایی مانند رشد درآمد یا جذب سرمایه نبود، بلکه کیفیت تصمیم‌گیری در شرایط سخت، حفظ سرمایه انسانی، اعتماد مشتریان و مدیریت آسیب‌پذیری کسب‌وکار‌ها مورد توجه قرار گرفت.

وی تاکید کرد: هدف این نبود که کسب‌وکار‌ها فقط از بحران عبور کنند، بلکه مهم این بود که از دل این تجربه، به بلوغ و توانمندی بیشتری برسند.

رئیس شورای راهبردی جایزه نوآوری آزاده همچنین از جمع‌آوری بیش از ۲۲۰ روایت از زنان کارآفرین سراسر کشور خبر داد و گفت این تجربه‌ها همراه با آثار ارسالی تا شهریورماه، مستندسازی و در قالب یک ویژه‌نامه منتشر خواهد شد تا به منبعی برای یادگیری اکوسیستم نوآوری ایران تبدیل شود.

استانداردسازی؛ راهی برای کاهش ریسک استارت‌آپ‌ها

علی آذرکار، دبیر و عضو سابق هیات‌مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، از برگزاری دو نشست تخصصی در شهریورماه خبر داد که یکی از آنها به موضوع استانداردسازی و دیگری به معماری کسب‌وکار اختصاص خواهد داشت.

آذرکار استانداردسازی را یکی از ابزار‌های افزایش تاب‌آوری کسب‌وکار‌ها دانست و گفت: استاندارد‌ها کمک می‌کنند سازمان‌ها از تجربه‌های گذشته استفاده کنند، منابع خود را بهتر مدیریت کنند و ریسک تصمیم‌ها را کاهش دهند.

وی تاکید کرد: هر استارت‌آپی که وارد مسیر رشد می‌شود، باید اجزای مختلف کسب‌وکار خود را به‌درستی تعریف کند. معماری کسب‌وکار نیز کمک می‌کند نقش‌ها، مسئولیت‌ها و ارتباط میان بخش‌های مختلف یک مجموعه مشخص شود.

روایت استارت‌آپ‌هایی که بحران را پشت سر گذاشتند

بهار فراهانی، رئیس کمیته علمی سومین رویداد جایزه نوآوری آزاده، درباره روند انتخاب تیم‌ها گفت: از میان ۲۲۰ استارت‌آپ ثبت‌نام‌شده، تیم‌هایی انتخاب شدند که باید در قالب یک ویدئوی یک دقیقه‌ای و یک صفحه روایت، تجربه خود از تاب‌آوری را ارائه می‌کردند.

به گفته او، در نهایت هفت استارت‌آپ از تهران و شش استارت‌آپ از شهرستان‌ها تجربه خود از عبور از بحران را ارائه کردند.

فراهانی با اشاره به نتایج بررسی آماری تیم‌های حاضر در این دوره گفت: ۵۱.۴ درصد از استارت‌آپ‌ها وضعیت تاب‌آوری خود را خوب یا عالی ارزیابی کرده‌اند. همچنین ۸۵.۹ درصد اعلام کرده‌اند که با وجود بحران، یا روند رشد خود را حفظ کرده‌اند یا فعالیت اصلی‌شان را ادامه داده‌اند. تنها ۰.۹ درصد از تیم‌ها تصمیم به تعطیلی کامل گرفته‌اند.

او محدودیت‌های فنی، مشکلات اینترنت و زیرساخت، بی‌ثباتی شرایط، کاهش درآمد و بازار، فشار روانی، فرسودگی تیم و کاهش انگیزه نیرو‌های انسانی را مهم‌ترین چالش‌های استارت‌آپ‌ها در دوران بحران عنوان کرد.

از ساخت دستگاه ورزشی تا تغییر مدل کسب‌وکار

در بخش ارائه تیم‌های منتخب، هر کدام از استارت‌آپ‌ها تجربه متفاوتی از مواجهه با بحران روایت کردند.

صفورا طهماسبی، مدیر استارت‌آپ ST. Pilates، توضیح داد که تعطیلی باشگاه‌ها در دوران جنگ باعث شد این مجموعه به سمت طراحی دستگاهی برود که امکان ورزش کردن را بدون وابستگی به مکان و زمان مشخص فراهم کند. این تیم همچنین در همین دوره اپلیکیشنی برای ارائه برنامه‌های تمرینی و تغذیه طراحی کرد.

عارفه اورنگ، هم‌بنیان‌گذار شرکت باکسورنگ، نیز با اشاره به فعالیت این مجموعه در حوزه طراحی هدایای سازمانی گفت: این شرکت نه‌تنها فعالیت خود را متوقف نکرد، بلکه در دوران بحران توانست رشد دوبرابری را تجربه کند؛ چراکه تلاش کرد تجربه مثبت مشتریان را حفظ کند.

هاجر زارعی از مدیران شرکت ایده‌بنیان راد، از چالش این مجموعه در حوزه منابع انسانی گفت و توضیح داد: این شرکت که با استفاده از فناوری مایکروویو، باطله‌های معدنی را به محصولات ارزشمند تبدیل می‌کند، پس از بحران با تغییر رویکرد از مدل محصول‌محور به پلتفرم‌محور، مسیر تازه‌ای برای ادامه فعالیت ایجاد کرد.

ندا نجات‌اصل، هم‌بنیان‌گذار استارت‌آپ GRE، نیز گفت این مجموعه با هدف کاهش وابستگی صنعت چرم به نفت شکل گرفته و تجربه بحران به آنها نشان داده است که ترکیب علم و تجربه می‌تواند حتی در سخت‌ترین شرایط، مسیر ادامه فعالیت را باز نگه دارد.

مریم سادات بهبهانی، هم‌بنیان‌گذار استارت‌آپ دورج، نیز درباره تجربه این مجموعه گفت: برای بقا مجبور شدیم تغییر کنیم؛ مدل کسب‌وکار را بازنگری کردیم، هزینه‌ها را کاهش دادیم و ساختار تیم را متناسب‌تر با شرایط جدید تنظیم کردیم.

معصومه باقری، مدیرعامل استارت‌آپ گاماتک، از تجربه این مجموعه در دوران جنگ گفت: مرکزی که برد‌های الکترونیکی محصولات در آن تولید می‌شد، هدف حمله قرار گرفت و از بین رفت. پس از آن، تیم گاماتک برای متوقف نشدن فعالیت، مونتاژ تجهیزات را در زیرزمین خانه آغاز کرد و برخی محصولات را نیز دوباره طراحی کرد تا بتواند سفارش مشتریان را تحویل دهد.

سحر محمدی از مدیران کیمیا تجارت پیشگامان سحر نیز توضیح داد که توقف مسیر صادرات از جنوب کشور باعث شد این شرکت مسیر‌های جایگزین را از طریق شبکه ریلی و مرز‌های شمالی دنبال کند و بازار‌های صادراتی خود را حفظ کند.

استارت‌آپ‌های بلوفیش و دیارمو نیز به صورت آنلاین تجربه‌های خود را ارائه کردند. بلوفیش با تمرکز بر بازار‌های محلی و بیمارستان‌های هرمزگان توانست فروش خود را ادامه دهد و دیارمو نیز پس از مواجهه با مشکل صادرات به روسیه، آموزش تجارت با این کشور را به عنوان مسیر درآمدی جدید انتخاب کرد.

تاب‌آوری فقط برای ایران نیست

فرزین فردیس، عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی تهران، در این رویداد تاکید کرد که تاب‌آوری مفهومی محدود به ایران نیست و هر جامعه‌ای که با بحران یا تغییرات فناورانه روبه‌رو شود، به آن نیاز پیدا می‌کند.

فردیس با اشاره به مفهوم ابهام گفت: در شرایطی که رابطه علت و معلولی مشخص نیست، تصمیم‌گیری دشوار می‌شود و راهکار مواجهه با آن، آزمون و خطا و بررسی فرضیه‌های مختلف است.

وی همچنین تاکید کرد: بسیاری از باور‌های مدیریتی مربوط به گذشته هستند و سازمان‌ها باید کلیشه‌ها را کنار بگذارند. حل بحران تنها وظیفه مدیرعامل یا رهبر سازمان نیست و همه اعضای تیم می‌توانند منبع راه‌حل باشند.

شرایط دشوار به معنای پایان مسیر نیست

رضا یزدان‌پناه، مدیر بخش سرمایه‌گذاری گلرنگ ونچرز، نیز با اشاره به اینکه بسیاری از کسب‌وکار‌ها از دل دوره‌های سخت شکل گرفته‌اند، گفت: هیچ نسخه واحدی برای تاب‌آوری وجود ندارد و هر استارت‌آپ باید بر اساس شرایط خود مسیر بقا و رشد را پیدا کند.

یزدان‌پناه افزود: قرار گرفتن در شرایط دشوار به معنای پایان مسیر نیست و همیشه راه‌هایی برای حفظ کسب‌وکار و ادامه فعالیت وجود دارد.

سولماز وزیرزاده، کارشناس مالی، هم با تاکید بر اهمیت حمایت معنوی از استارت‌آپ‌ها گفت: مهم‌ترین نیاز بسیاری از تیم‌ها فقط سرمایه نیست، بلکه این است که به آنها اعتماد شود و کسی به مسیرشان باور داشته باشد.

در پایان این رویداد، از تیم‌های حاضر که تجربه‌های خود از مدیریت بحران و مدل‌های تاب‌آوری کسب‌وکارشان را ارائه کرده بودند، تقدیر شد.