به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، فعالیت شرکت‌های کارور به‌عنوان واحدهای فناور و خدماتی در حوزه مدیریت مصرف گاز، از زمستان سال ۱۴۰۳ با اجرای پایلوت طرح «مهان» در استان یزد آغاز شد. این طرح در زنجیره پایین‌دستی صنعت گاز تعریف شده و هدف آن افزایش بهره‌وری انرژی، کاهش مصرف بی‌رویه و بهبود کیفیت خدمات گازرسانی است.

در این سازوکار، شرکت‌های کارور به‌عنوان حلقه واسط میان شرکت‌های گاز استانی و مشترکان نهایی فعالیت می‌کنند و با استفاده از داده‌های مصرف، ابزارهای مدیریتی و فناوری‌های نو، الگوی مصرف مشترکان را بررسی و اصلاح می‌کنند.

این شرکت‌ها با تحلیل رفتار مصرف‌کنندگان، نقاط اتلاف انرژی را شناسایی کرده و راهکارهایی برای کاهش مصرف ارائه می‌دهند. برای نمونه، در ساختمان‌هایی که موتورخانه مصرف بالایی دارد، اقداماتی مانند عایق‌کاری، درزگیری در و پنجره‌ها، نصب پنجره‌های دوجداره یا اصلاح پوشش سقف و کف انجام می‌شود. در مواردی نیز توصیه‌های ساده‌تری مانند اصلاح وضعیت پرده‌هایی که مانع انتشار مناسب گرمای شوفاژ می‌شوند، در دستور کار قرار می‌گیرد.

مبنای ارزیابی عملکرد این شرکت‌ها بر اساس مقایسه مصرف با دوره‌های مشابه سال‌های گذشته و با در نظر گرفتن متغیرهایی مانند دمای هوا تعیین می‌شود تا «خط مبنا» مشخص شود. هر میزان کاهش مصرف نسبت به این خط مبنا به‌عنوان صرفه‌جویی ثبت شده و بخشی از منافع آن به شرکت کارور تعلق می‌گیرد. گاز صرفه‌جویی‌شده در قالب «گواهی‌های صرفه‌جویی» در بورس انرژی عرضه می‌شود و واحدهای مولد مانند صنایع فولاد و پتروشیمی می‌توانند این گواهی‌ها را خریداری کنند. به این ترتیب، چرخه اقتصادی طرح شکل می‌گیرد و منابع مالی لازم برای ادامه اقدامات بهینه‌سازی تأمین می‌شود.

طبق داده‌های رسمی، مصرف گاز در ایران طی هشت ماه گرم سال عمدتاً به مصارف پخت‌وپز محدود است، اما با آغاز فصل سرما، مصرف در بخش خانگی شامل منازل، واحدهای تجاری، نانوایی‌ها و صنایع کوچک به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. این افزایش مصرف معمولاً موجب کاهش سهم گاز نیروگاه‌ها و صنایع بزرگ می‌شود.

در چنین شرایطی، کاهش مصرف در بخش خانگی می‌تواند به تأمین پایدار انرژی برای بخش‌های مولد اقتصاد کمک کند. بر اساس سازوکار طرح کارور، صرفه‌جویی ایجادشده در ماه‌های سرد سال از طریق بورس انرژی به واحدهای صنعتی منتقل می‌شود و در نتیجه هم صنایع از دسترسی پایدار به انرژی بهره‌مند می‌شوند و هم فشار مصرف در بخش خانگی کاهش می‌یابد.

مدل همکاری در این طرح بسته به توان مالی شرکت‌ها متفاوت است. برخی شرکت‌های کارور با منابع مالی بیشتر، محدوده‌های گسترده‌تری از شهرها یا تعداد بیشتری از مشترکان خانگی را پوشش می‌دهند. با توجه به اینکه در کشور حدود ۲۹ میلیون مشترک گاز وجود دارد، ظرفیت قابل‌توجهی برای اجرای این طرح در مقیاس ملی پیش‌بینی می‌شود.

بر اساس هدف‌گذاری انجام‌شده، هر شرکت کارور باید در محدوده فعالیت خود به‌طور میانگین حدود ۷ درصد کاهش مصرف ایجاد کند؛ رقمی که در مقیاس ملی می‌تواند اثر قابل توجهی در مدیریت مصرف گاز داشته باشد.

به گفته سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، تاکنون ۷۷ قرارداد اصلی با شرکت‌های کارور امضا شده است. وظیفه این شرکت‌ها قرار گرفتن میان تولیدکننده و توزیع‌کننده گاز و همچنین ارتباط مستقیم با مشترکان برای اجرای برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف است.

وی افزود: به ازای هر مقدار گاز صرفه‌جویی‌شده که پس از اندازه‌گیری و صحه‌گذاری (M&V) از سوی شرکت ملی گاز تأیید شود، گواهی صرفه‌جویی صادر و در بورس انرژی عرضه خواهد شد.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، انتظار می‌رود اجرای این طرح در سال ۱۴۰۵ به صرفه‌جویی حدود یک میلیارد مترمکعب گاز در کشور منجر شود. این میزان صرفه‌جویی در کنار سایر برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف می‌تواند نقش مهمی در مدیریت مصرف و افزایش بهره‌وری در صنعت گاز ایران ایفا کند.