به گزارش خبرگزاری مهر، مجتبی سلطانی احمدی، تاریخپژوه و دانشیار دانشگاه پیام نور، در نشست علمی «در امتداد مکتب امام خمینی(ره)؛ عاشورا در منظومه فکری رهبر شهید، امام خامنهای (قدس سره)» که به همت پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی برگزار شد، با بررسی آثار و اندیشههای عاشورایی رهبر شهید انقلاب اسلامی، ایشان را محور اقامه شعائر حسینی و ستون جریان مبارزه با تحریفات عاشورا در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی توصیف کرد.
وی با اشاره به اهتمام رهبر شهید انقلاب به تبیین نهضت عاشورا از سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: این توجه نه تنها پس از انقلاب کاهش نیافت، بلکه در قالب مجموعهای از آثار، سخنرانیها و تحلیلهای راهبردی درباره قیام سیدالشهدا(ع) گسترش یافت.
آفتاب در مصاف؛ تبیین انقلاب اسلامی به مثابه استمرار عاشورا
به گفته سلطانی احمدی، کتاب «آفتاب در مصاف؛ علل و ابعاد حادثه عاشورا» جامعترین اثر برای شناخت منظومه فکری رهبر شهید درباره عاشورا به شمار میرود؛ اثری که مجموعه بیانات ایشان از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۰ را در بر گرفته است.
وی افزود: نخستین مطلب نقلشده در این کتاب مربوط به ۸ آبان ۱۳۵۷ است که رهبر شهید در آن تأکید میکنند «انقلاب اسلامی فرصتی برای عاشورایی شدن در اختیار ما قرار داده است» و انقلاب اسلامی را استمرار عاشورا و مبارزات مردم ایران را لبیک به ندای استنصار امام حسین(ع) معرفی میکنند.
دو امام مجاهد و نظریه تجدید حیات انقلاب نبوی
این تاریخپژوه در ادامه با اشاره به کتاب «دو امام مجاهد» اظهار داشت: این اثر که شامل شش گفتار از رهبر شهید انقلاب درباره مبارزات سیاسی امام حسن(ع) و امام حسین(ع) است، از مهمترین آثار ایشان در تحلیل فلسفه قیام حسینی محسوب میشود.
رهبر شهید در این کتاب سه تفسیر رایج از قیام عاشورا را نقد کرده و نظریهای را مطرح میکنند که بر اساس آن، هدف اصلی قیام سیدالشهدا(ع) «تجدید حیات انقلاب پیامبر اعظم(ص)» بوده است.
به گفته وی، این نگاه ضمن نقد برخی برداشتهای محدودکننده از عاشورا، مخاطبان را به الگوبرداری از سیره امام حسین(ع) در مقابله با ظلم و حاکمیتهای طاغوتی فرا میخواند.
خونآورد؛ روایت پیوند عاشورا و نهضت نبوی
سلطانی احمدی همچنین به کتاب «خونآورد» اشاره کرد و گفت: این اثر مشروح نشست مشترک رهبر شهید انقلاب، شهید مطهری و مرحوم دکتر شریعتی در تاسوعای سال ۱۳۵۵ است.
وی افزود: در این گفتوگو، رهبر شهید قیام عاشورا را در امتداد نهضت نبوی تبیین میکنند. گزارش ساواک از این جلسه نیز نشاندهنده نگرانی رژیم پهلوی از تأثیرگذاری اندیشههای این شخصیتها، بهویژه رهبر شهید انقلاب، بر قشر دانشجو و روشنفکر است.
اربعین و نقش بیبدیل حضرت زینب(س) در تداوم نهضت
وی در ادامه با اشاره به کتاب «جاذبه حسینی» اظهار داشت: رهبر شهید انقلاب در این اثر، اربعین را عامل زنده ماندن نهضت حسینی و «مغناطیس پرجاذبه حسینی» معرفی میکنند.
سلطانی احمدی افزود: ایشان نقش حضرت زینب کبری(س) را در تداوم نهضت عاشورا برجسته دانسته و معتقدند آن حضرت با بهرهگیری از هنر، بیان و روایتگری، پیام عاشورا را جاودانه کردند.
چهار گفتار؛ فشردهترین بیان منظومه عاشورایی رهبر شهید
دانشیار دانشگاه پیام نور کتاب «چهار گفتار» را از مهمترین آثار رهبر شهید برای فهم نگاه ایشان به عاشورا دانست و تصریح کرد: این کتاب شامل چهار سخنرانی درباره زمینهها و عوامل شکلگیری حادثه عاشوراست و به تعبیر برخی صاحبنظران، فشردهترین و روشنترین بیان منظومه فکری رهبر شهید درباره عاشورا در آن قابل مشاهده است.
وی خاطرنشان کرد: در این اثر، عاشورا نه صرفاً حادثهای برای سوگواری، بلکه مدرسهای برای شناخت سنتهای الهی، آسیبشناسی جامعه اسلامی و حفظ بیداری امت معرفی میشود.
ارتجاع امت؛ مهمترین عامل وقوع عاشورا
وی همچنین به کتاب «۷۲ سخن عاشورایی» اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین مباحث این کتاب، تحلیل رهبر شهید از «ارتجاع فجیع امت» به عنوان عامل اصلی وقوع عاشوراست.
به گفته وی، رهبر شهید با استناد به سخنان حضرت زینب کبری(س)، بر ضرورت بررسی روند دگرگونی جامعه اسلامی در نیمقرن پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) تأکید میکنند و این مسئله را از مهمترین درسهای عاشورا برای جوامع اسلامی میدانند.
عاشورا؛ ضامن بقای اسلام
سلطانی احمدی در ادامه به دفتر دوازدهم مجموعه «رهنامه» پرداخت و افزود: این دفتر به تبیین نهضت عاشورا برای نسل جوان اختصاص دارد و بر این نکته تأکید میکند که اساس دین اسلام با عاشورا پیوند خورده و بقای آن نیز مرهون فداکاری سیدالشهدا(ع) است.
وی ادامه داد: به تعبیر رهبر شهید، اگر قیام امام حسین(ع) نبود، ممکن بود بساط اسلام در همان قرون نخستین برچیده شود.
همه ائمه(ع) «همرزمان حسین در میدان حسین» هستند
وی در بخش دیگری از سخنان خود به یکی از آسیبهای رایج در فهم عاشورا اشاره کرد و گفت: در برخی محافل این تصور وجود دارد که قیام و مبارزه تنها به امام حسین(ع) اختصاص داشته و سایر ائمه(ع) چنین مسیری را دنبال نکردهاند.
سلطانی احمدی افزود: رهبر شهید انقلاب به صراحت با این برداشت مخالفت میکنند و همه ائمه معصومین(ع) را «همرزمان حسین در میدان حسین» میدانند.
از نگاه ایشان، امام صادق(ع)، امام کاظم(ع)، امام جواد(ع) و امام رضا(ع) نیز همان مسیر مبارزه با ظلم و انحراف را در شرایط متفاوت تاریخی دنبال کردهاند و جهاد در سیره اهلبیت(ع) مفهومی فراگیر و مستمر است که تنها به نبرد نظامی محدود نمیشود.
ضرورت مقابله با تحریفات و نقلهای غیرمستند عاشورا
این پژوهشگر تاریخ در پایان با اشاره به کتاب «عزاداری و مداحی مطابق فتوای حضرت آیتاللهالعظمی شهید خامنهای» اظهار داشت: یکی از مهمترین تأکیدات رهبر شهید در حوزه عزاداری، ضرورت استناد به منابع معتبر در نقل وقایع عاشورا است.
وی افزود: ایشان معتقد بودند نقل آگاهانه مطالب غیرمستند و تحریفشده، حتی با هدف تحریک احساسات و گریاندن مخاطبان، جایز نیست؛ زیرا چنین رویکردی در بلندمدت موجب تهی شدن عاشورا از محتوای اصیل خود و سست شدن باور نسل جوان نسبت به حقیقت این نهضت میشود.
عاشورا؛ مکتب دائمی بیداری و مسئولیتپذیری
سلطانی احمدی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: مطالعه مجموعه آثار عاشورایی رهبر شهید انقلاب نشان میدهد که ایشان عاشورا را نه صرفاً یک واقعه تاریخی و حزنآلود، بلکه یک مکتب، یک جهانبینی و الگویی دائمی برای حیات فردی و اجتماعی مسلمانان میدانستند.
وی خاطرنشان کرد: از همین رو، رهبر شهید انقلاب هم در اقامه شعائر حسینی نقشآفرین بودند و هم در مقابله با تحریفات عاشورا؛ تلاشی که موجب شد نهضت حسینی همچنان به عنوان سرچشمه بیداری، مقاومت و مسئولیتپذیری در جامعه اسلامی باقی بماند.
