به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، ناترازی برق یکی از چالش‌های مهم صنعت انرژی کشور در سال‌های اخیر است؛ چالشی که با فاصله میان تولید و مصرف انرژی الکتریکی تعریف می‌شود. با نزدیک شدن به فصل گرما و افزایش استفاده از تجهیزات برقی، مصرف برق بالا می‌رود و تقاضا از ظرفیت تولید پیشی می‌گیرد؛ شرایطی که در نهایت به افزایش فشار بر شبکه منجر می‌شود.

این وضعیت در سال‌های اخیر، به‌ویژه در ساعات اوج مصرف، باعث بروز خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده و گاه ناگهانی در برخی مناطق کشور شده است.

عوامل متعددی در ایجاد ناترازی برق نقش دارند؛ از جمله محدودیت ظرفیت نیروگاه‌ها، فرسودگی شبکه برق، کاهش بارش‌ها و منابع آبی، و افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر بدون مدیریت کافی. همچنین ناکافی بودن سرمایه‌گذاری در توسعه و نگهداری زیرساخت‌ها و تأخیر در ورود واحدهای نیروگاهی جدید باعث شده شکاف میان عرضه و تقاضا همچنان باقی بماند. 

طی دو سال گذشته وعده داده شد که با اجرای پروژه‌های مربوطه و همکاری مردم و دستگاه‌های مرتبط، تا تابستان ۱۴۰۵ شرایط عادی و پایدار در تأمین برق ایجاد شود. آن‌طور که مسئولان گفته‌اند، برای سال گذشته ۱۴ مگاپروژه تعریف شد که در بخش مدیریت مصرف و بهینه‌سازی تأثیر زیادی داشت و باعث شد تابستان با کمترین محدودیت سپری شود. به گفته آنان، در صورت تداوم همراهی مردم، امیدواری برای گذر از تابستان امسال با حداقل محدودیت در همه بخش‌ها وجود دارد.

اگرچه بخشی از ناترازی انرژی پیش از جنگ تحمیلی سوم نیز وجود داشته، اما به دلیل آسیب‌ها و خسارت‌های وارد شده در این دوره، مسئولان بیش از گذشته بر مدیریت و مصرف بهینه انرژی برای گذر از تابستان پیش‌رو تأکید دارند. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، در این زمینه تأکید کرده است که در شرایط فعلی، مدیریت مصرف و پرهیز از اسراف یک ضرورت ملی است و همه دستگاه‌ها باید در این زمینه پیشگام باشند.

وی با اشاره به لزوم صرفه‌جویی در مصرف آب، برق، گاز و سوخت، بر کاهش هزینه‌های غیرضرور اداری، استفاده بهینه از منابع انرژی و توسعه فرهنگ استفاده از حمل‌ونقل عمومی برای تردد کارکنان تأکید کرده و افزوده است: رعایت الگوی صحیح مصرف علاوه بر کاهش فشار بر زیرساخت‌های کشور، نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری اقتصادی و پایداری خدمات عمومی خواهد داشت.

بر این اساس، برنامه‌ریزی‌های تازه‌ای در حوزه مدیریت مصرف انجام شده و کاهش مصرف برق به‌عنوان یکی از محورهای اصلی مورد توجه قرار گرفته است. برای تحقق این هدف، اقداماتی از جمله محدودسازی مشترکان پرمصرف با استفاده از کنتورهای هوشمند و محدودسازها، جمع‌آوری انشعابات غیرمجاز به‌ویژه در حوزه استخراج رمزارز، ساماندهی مصرف‌های غیرمجاز و فرهنگ‌سازی از طریق اجرای طرح‌های ملی در دستور کار قرار گرفته است.

عباس علی‌آبادی-وزیر نیرو با تأکید بر نقش مردم در مدیریت مصرف برق گفته است: تلاش بر این است که حدود ۸۰ درصد مدیریت مصرف، بدون ابزار کنترلی و صرفاً با مشارکت مردم انجام شود. همچنین در مورد مشترکانی که پرمصرف هستند، از کنتورهای هوشمند و ابزارهای کنترلی استفاده خواهد شد؛ به این معنا که ابتدا به آن‌ها اخطار داده می‌شود و در صورت عدم رعایت، برق آن‌ها قطع خواهد شد.

به گفته وی، دمای آسایش در کشور حدود ۲۵ درجه است و از مردم درخواست می‌شود در اوج بار، دمای منزل را روی ۲۵ درجه تنظیم کنند؛ چرا که این کار باعث می‌شود برق کمتری توسط سامانه‌های سرمایشی مصرف شود. هر یک درجه افزایش دما (بالا بردن تنظیم ترموستات)، حدود ۳ درصد از مصرف برق را کاهش می‌دهد.

در همین رابطه و به‌منظور حفظ عدالت در فرآیند توزیع انرژی، مشترکان بسیار پرمصرف برق در شهر تهران از ابتدای خردادماه با اعمال محدودیت در مصرف برق از طریق سامانه‌های هوشمند و پایش‌های میدانی مواجه خواهند شد.

با این حال، مشترکان خانگی که مصرف برق خود را حداقل ۱۰ درصد کاهش دهند یا نسبت به نصب سامانه‌های خورشیدی اقدام کنند، تا ۳۰ درصد تخفیف در بهای برق مصرفی دریافت می‌کنند. 

آنچه مشخص است، بخش قابل توجهی از بار مصرفی در ماه‌های گرم سال به بار سرمایشی اختصاص دارد و می‌توان با یک‌سری اقدامات ساده به کاهش این بار کمک کرد که می‌توان به تنظیم دمای رفاه کولرهای گازی روی ۲۴ تا ۲۵ درجه، تعویض رایگان موتور کولرهای آبی با موتورهای کم‌مصرف BLDC، نصب سایبان روی کولرهای آبی، قرار دادن موتور کولرهای آبی روی دور کند و جابه‌جایی زمان استفاده از وسایل برقی پرمصرف به ساعات غیرپیک اشاره کرد. این اقدامات می‌تواند به مدیریت مصرف برق در روزهای گرم سال و کاهش فشار بر شبکه کمک کند.