بازار؛ گروه صنعت: تداوم محدودیتهای انرژی، افزایش هزینههای تولید، نوسانات نرخ ارز و دشواری تامین مواد اولیه، فشار مضاعفی بر واحدهای صنعتی وارد کرده است؛ فشاری که به گفته فعالان بخش صنعت، بیش از همه واحدهای کوچک و متوسط را در معرض آسیب و تعطیلی قرار داده است. در کنار این چالشها، فرسودگی ماشینآلات، کمبود نیروی متخصص و سختگیری بانکها در دریافت تضامین نیز نفس تولید را گرفته و امکان برنامهریزی را از بسیاری از واحدهای صنعتی سلب کرده است. فعالان صنعتی معتقدند در شرایطی که هر روز مشکل تازهای پیش روی تولید قرار میگیرد، نبود یک برنامه روشن حتی برای ماههای آینده، بر سردرگمی تولیدکنندگان افزوده و ادامه این وضعیت میتواند شمار واحدهای در معرض تعطیلی را افزایش دهد.
علیاکبر کلانتر، رئیس خانه صمت یزد به خبرنگار بازار میگوید: قطع برق فشار زیادی به واحدهای تولیدی وارد کرده و این نگرانی وجود دارد که در فصل زمستان نیز واحدها با محدودیت تامین گاز مواجه شوند. طبیعتا واحدهای انرژیبر، آسیب بیشتری از این شرایط میبینند.
کلانتر افزود: از سوی دیگر، واحدهایی که به مواد اولیه وارداتی وابسته هستند با مشکلات جدی مواجهاند. حتی واحدهایی که به مواد اولیه عرضهشده در بورس کالا وابستهاند، چالشهای خاص خود را دارند.
وی ادامه داد: در شرایط فعلی به محض این که بخشی از مشکلات را برطرف میکنیم، همزمان مشکل دیگری ایجاد میشود. این وضعیت باعث شده است واحدهای کوچک و متوسط بیش از گذشته تحت فشار قرار بگیرند. این واحدها معمولا دسترسی کمتری به مسئولان دارند و در بسیاری از موارد فرد یا نهادی را ندارند که بتواند مشکلات آنها را بهصورت موثر پیگیری و برای رفع آنها کمک کند. به همین دلیل، شدت مشکلات و آسیبپذیریری برای واحدهای کوچک و متوسط بیشتر است.
شرایط فعلی باید ابتدا مشخص شود کدام واحدها با خطر بیشتری مواجه هستند و کدام واحدها در صورت ادامه این شرایط ممکن است تعطیل شوند. مشکلات بهتدریج در حال افزایش است و برخی واحدها آرام آرام فعالیت خود را متوقف میکنند
کلانتر تاکید کرد: در شرایط فعلی باید ابتدا مشخص شود کدام واحدها با خطر بیشتری مواجه هستند و کدام واحدها در صورت ادامه این شرایط ممکن است تعطیل شوند. مشکلات بهتدریج در حال افزایش است و برخی واحدها آرام آرام فعالیت خود را متوقف میکنند.
این فعال بخش صنعت با بیان این که در چنین شرایطی خلاء استراتژی صنعتی احساس میشود، گفت: حتی اگر امکان تدوین برنامههای بلندمدت وجود نداشته باشد، حداقل باید برای چند ماه آینده برنامهای روشن وجود داشته باشد تا تولیدکنندگان بدانند با چه شرایطی مواجه خواهند بود و چه تصمیماتی باید اتخاذ کنند.
سردرگمی در فضای تولید
وی عنوان کرد: در حال حاضر، نوعی بلاتکلیفی و سردرگمی در فضای تولید وجود دارد. فعالان اقتصادی نمیدانند در روزها و ماههای آینده چه اتفاقی خواهد افتاد، نرخ ارز چه مسیری را طی خواهد کرد، هزینهها تا چه میزان افزایش خواهد یافت و فشارهای موجود بر تولید تا کجا ادامه خواهد داشت.
رئیس خانه صمت یزد گفت: هزینههای تولید و قیمت تمامشده محصولات بهطور مستمر در حال افزایش است. تقریبا هر روز اتفاق جدیدی رخ میدهد و این تغییرات مستمر، امکان برنامهریزی را از واحدهای تولیدی گرفته است.
وضعیت همه واحدها یکسان نیست و میزان آسیبپذیری هر واحد به عوامل مختلفی از جمله نوع صنعت، نحوه تامین مواد اولیه، وضعیت بازار، وابستگی به ارز، میزان صادرات و سایر شرایط بستگی دارد
وی گفت: واحدهای کوچک و متوسط در شرایط فعلی تا حد زیادی بیپناه شدهاند. البته وضعیت همه واحدها یکسان نیست و میزان آسیبپذیری هر واحد به عوامل مختلفی از جمله نوع صنعت، نحوه تامین مواد اولیه، وضعیت بازار، وابستگی به ارز، میزان صادرات و سایر شرایط بستگی دارد.
کلانتر گفت: واقعیت این است که تقریبا همه واحدهای تولیدی در شرایط فعلی برای بقا تلاش میکنند. بخش قابل توجهی از زندگی و آینده صاحبان این واحدها در فعالیت تولیدی آنها خلاصه شده است و طبیعی است که برای حفظ کسبوکار خود تلاش کنند.
وی تاکید کرد: اگر مشکلات به ویژه در حوزه انرژی ادامه پیدا کند و برای آن راهحل مناسبی پیدا نشود، تعداد واحدهایی که به سمت تعطیلی میروند افزایش خواهد یافت.
رئیس خانه صمت یزد گفت: با وجود همه این مشکلات، فعالان بخش تولید ناامید نیستند. همه تلاش میکنند تا این دوره سخت پشت سر گذاشته شود و شرایط دوباره به مسیر عادی بازگردد. در حالی که بسیاری از کشورهای دنیا در یک مسیر نسبتا مشخص حرکت میکنند، تولیدکنندگان ما با مسیری پر از پیچوخم و موانع متعدد مواجه هستند.
وحید امیدوار، رئیس خانه صمت زاهدان نیز در گفتوگو با خبرنگار بازار بیان کرد: یکی از مشکلات فعلی، قطعی برق است که هزینههای سرسامآوری را به بخش تولید تحمیل میکند. چالش دیگر، بالا بودن نرخ مواد اولیه است. نوسانات ناگهانی نرخ دلار تاثیر منفی زیادی بر قیمت مواد اولیه در بازار آزاد میگذارد و این موضوع آثار نامطلوبی بر تولید دارد.
بخشی از واحدهای کوچک به دلیل فرسودگی ماشینآلات از گردونه تولید خارج میشوند
امیدوار افزود: واحدهای کوچک به دو دلیل عمده از چرخه فعالیت خارج میشوند. بخشی از واحدهای کوچک به دلیل فرسودگی ماشینآلات از گردونه تولید خارج میشوند. در حال حاضر، واحدهایی که بهروز هستند، هزینه مصرف انرژی پایینتری دارند، با نیروی کار کمتر میتوانند فعالیت کنند، راندمان بالاتری دارند و بهتر میتوانند شرایط موجود را حفظ کنند.
وی ادامه داد: این موضوع در مورد واحدهای کوچک که ماشینآلات فرسوده دارند، متفاوت است. این واحدها توان بازسازی و نوسازی ماشینآلات خود را ندارند. بنابراین دولت باید برای تجهیز و بهروزرسانی ماشینآلات این واحدها برنامه داشته باشد تا آنها بتوانند در شرایط موجود به فعالیت خود ادامه دهند.
کمبود نیروی متخصص در واحدهای صنعتی
امیدوار یکی از معضلات مناطق و استانهای مرزی کشور را نبود نیروی متخصص دانست و گفت: واحدهای صنعتی از نظر انجام کارهای فنی برای تامین نیروی ماهر و متخصص با مشکل مواجه هستند. نیروی فنی ماهر وجود ندارد که بتواند تعمیرات مورد نیاز واحدهای صنعتی را انجام دهد و اگر نیروی متخصص از مناطق دیگر به این واحدها مراجعه کند، هزینههای بالایی به واحد صنعتی تحمیل میشود. در این زمینه باید سازمان فنی حرفهای در مراکز استانها زمینه آموزش عملی در واحدهای صنعتی را فراهم کند.
وی تاکید کرد: علاوه بر این، واحدهای صنعتی در زمینه دریافت وام با مشکل مواجه هستند. حتی اگر یک واحد صنعتی در شرایط فعلی چک برگشتی نداشته باشد و ضمانت کافی برای دریافت تسهیلات داشته باشد، باز هم مشکلاتی در مسیر دریافت تسهیلات وجود دارد. دریافت تسهیلات در استانهای کمبرخوردار مشکلات خاص خود را دارد. برای مثال، در تهران اگر یک واحد صنعتی بخواهد تسهیلات دریافت کند، ممکن است ملکی داشته باشد که بتواند آن را در رهن بانک قرار دهد و ارزش ملک، پوشش تسهیلات را تامین کند. با وجود این که ماهیت واحد تولیدی در تهران با سیستان و بلوچستان تفاوتی ندارد و ماشینآلات مورد استفاده نیز ممکن است ارزش مشابهی داشته باشند، اما ارزش ملک در تهران با ارزش ملک در زاهدان قابل مقایسه نیست. علاوه بر این یک واحد صنعتی در سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی یا سایر استانهای کمبرخوردار، چه تعداد ملک در اختیار دارد که در رهن بانک قرار دهد؟
رئیس خانه صمت زاهدان گفت: عمده مشکل واحدهای صنعتی برای دریافت تسهیلات، مربوط به تضامین مورد نیاز بانکها است. در شرایط اقتصادی فعلی، ممکن است یک واحد صنعتی به دلیل مشکلات مالی، چک برگشتی داشته باشد، به سازمان تامین اجتماعی یا سازمان امور مالیاتی بدهکار باشد، اما همین موارد به مانعی برای دریافت سرمایه در گردش تبدیل میشود.
